No ka ʻOhana a me nā Hoaaloha o nā Mea ʻAi ʻona

Hauʻoli mākou ua loaʻa iā ʻoe kā mākou pūnaewele a ke lohe nei ʻoe i ka nūhou e loaʻa ana ka manaʻolana no nā mea hoʻohana pūnaewele a me nā ʻenehana i hoʻopilikia ʻia. Inā kokoke ʻoe i kahi mea hoʻopilikia pūnaewele a me ka ʻenehana, ua ʻike mua paha ʻoe i ka paʻakikī a me ka ʻeha e hiki ai i kēia ʻano ke hana, ʻaʻole wale no ka mea hoʻopilikia iā lākou iho, akā no ka poʻe a puni lākou. He pilikia koʻikoʻi ka hoʻopilikia ʻana i nā mea āpau e hoʻopā ai. Aia i loko o kēia ʻaoʻao ka ʻike koʻikoʻi a me nā kumuwaiwai inā kokoke ʻoe i kahi mea hoʻopilikia.

Nā Hālāwai no ka ʻOhana a me nā Hoaaloha

ʻIkepili-Anon he hui ia o ka poʻe i hoʻopilikia ʻia ko lākou ola e ka hoʻopili ʻana o kekahi i ka pūnaewele a me ka ʻenehana. Kākoʻo lākou kekahi i kekahi i ka lawe ʻana mai i nā loli maikaʻi i ko lākou kūlana pilikino, inā paha e ʻae ana ka mea hoʻopili i ke ola ʻana o kahi pilikia a i ʻole e ʻimi ana i ke kōkua. Inā ʻeha kekahi āu e aloha ai i ka hoʻopili ʻana i ka pūnaewele a me ka ʻenehana, paipai mākou iā ʻoe e hele i kahi hālāwai IT-Anon:

He aha kaʻu e hana ai e pili ana i ka maʻi ʻona o kaʻu mea aloha?

ʻO ka mea mua, ʻaʻohe mea nāna ke kuleana no ka hoʻohana ʻana o kekahi i ka pūnaewele a me ka ʻenehana. E like me ka ʻōlelo a Al-Anon, "ʻAʻole naʻu i hana, ʻaʻole hiki iaʻu ke kāohi, a ʻaʻole hiki iaʻu ke ho'ōla."“

ʻAʻole na ʻoe i hana. Hoʻopiʻi kekahi poʻe iā lākou iho no ke ʻano hana pono ʻole o ko lākou ʻohana, ʻoiai me nā mea hoʻomake e wikiwiki loa e hoʻoneʻe i ke kuleana mai luna iho a hoʻopiʻi i nā poʻe ʻē aʻe. Malia paha ua kaʻana like ʻoe i nā manawa i hala ma ka pūnaewele me kāu mea aloha, kūʻai iā lākou i kahi kamepiula a kelepona akamai paha, a paipai paha i kā lākou mau hana pūnaewele, me ka manaʻo he hana leʻaleʻa ʻino ʻole ia. Malia paha ua komo ʻoe i kekahi hakakā a ke noʻonoʻo nei inā ua hoʻoikaika kēlā iā lākou e peʻe ma ka pūnaewele. Akā, ʻaʻohe mea nāna ke kuleana no ke ʻano a i ʻole nā maʻi noʻonoʻo o kekahi kanaka.

ʻAʻole hiki iā ʻoe ke kāohi. Ua hoʻāʻo paha ʻoe e kamaʻilio me kāu hoaaloha a ʻohana paha. Ua kūkākūkā paha ʻoe me lākou, a i ʻole ua hāʻawi i nā ʻōlelo hoʻopau. Ua hoʻāʻo ʻoe e kōkua iā lākou e ʻike i ka pōʻino a lākou e hana nei iā lākou iho a me nā poʻe ʻē aʻe. ʻAʻole i holo pono kekahi o ia mea. He mea hoʻopilikia kēia iā ʻoe. No ke aha lākou e hoʻomaopopo ʻole ai a mālama paha? No ke aha lākou e ʻike ʻole ai i ka mea i maopopo iā ʻoe? He hōʻailona maoli kēia o ka maʻi o ka hoʻohui ʻana, kahi e hoʻoholo ai i nā hoʻoikaika no ka kaohi a hiki i ka hāʻule ʻana.

ʻAʻole hiki iā ʻoe ke ho'ōla. Makemake mākou a pau e manaʻoʻiʻo he hiki iā mākou ke kōkua i ka poʻe a mākou e aloha ai. Manaʻo pinepine mākou inā hiki iā mākou ke loaʻa ka ʻike kūpono, e ʻike i ka mea kūpono e ʻōlelo ai a hana paha, e hoʻololi paha i kekahi mea e pili ana iā mākou iho, hiki iā mākou ke hoʻoponopono i ka pilikia. Pono nā kānaka e hiki ke hoʻoponopono i ko lākou mau pilikia. No ke aha e hiki ʻole ai iā mākou ke hana pēlā me kēia? Aia kekahi kumu maʻalahi. ʻAʻohe lāʻau lapaʻau no ka ʻona. Pono ia i ka lāʻau lapaʻau. He lōʻihi a paʻakikī ke kaʻina hana hoʻōla. A hoʻokahi wale nō kanaka e hiki ke hoʻomaka i kēlā kaʻina hana: ʻo ka mea e hoʻohana nei i ka pūnaewele a me ka ʻenehana me ka hoʻokaumaha ʻia.

Aia kekahi mau mea hiki iā ʻoe ke hana. Eia kekahi mau manaʻo āu e makemake ai e noʻonoʻo, a nā ʻohana ʻē aʻe a me nā hoaaloha i ʻike he kōkua:

1. E kiʻi i ka ʻike a me ke kākoʻo. E ʻimi i nā mea hiki iā ʻoe e pili ana i ka maʻi o ka hoʻopili ʻana i ka pūnaewele a me ka ʻenehana e hoʻomaʻamaʻa iā ʻoe iho me ka maʻi e kū nei i kāu mea aloha. Eia kekahi, loaʻa i nā palapala a me nā hālāwai o nā hui hoʻōla ʻē aʻe no ka ʻohana a me nā hoaaloha o ka poʻe hoʻopili he alakaʻi kōkua, a loaʻa kekahi o ia mau mea ma ka pūnaewele. Aia kekahi poʻe i loaʻa i nā kūlana like loa me ʻoe, i aʻo nui mai iā lākou, a makemake e kaʻana like i nā haʻawina a lākou i aʻo ai.
2. E kaʻana like me kāu mea aloha. Hiki iā ʻoe ke kaʻana like i kā mākou pūnaewele me kāu mea aloha a i ʻole e kuhikuhi iā lākou e nānā i kā mākou Palapala Hoʻokipa ITAA (A4) (nā kuhikuhi paʻi), a i ʻole kā mākou nīnau nīnau e pili ana i ka hoʻopili pūnaewele a me ka ʻenehana e ʻike inā ʻike lākou. Inā ʻae lākou he mau ʻano maikaʻi ʻole o kā lākou hoʻohana ʻenehana, paipai mākou iā lākou e hoʻāʻo e hele i kekahi o kā mākou nā hālāwai pūnaewele. Paipai mākou i nā poʻe hou e hele i ʻeono mau hālāwai i loko o kahi manawa pōkole ma mua o ka hoʻoholo ʻana inā he kōkua kā mākou papahana iā lākou. Eia nō naʻe, inā ma hope o ka haʻi ʻana i kā mākou launa pū ʻana me kāu mea aloha ʻaʻole lākou e manaʻoʻiʻo he pilikia ko lākou a ʻaʻole makemake paha e loaʻa ke kōkua, a laila hiki iā ʻoe ke ʻae i kā lākou hoʻoholo me ka ʻole o ke kaomi ʻana, ka hoʻopunipuni ʻana, a i ʻole ka hoʻohilahila ʻana iā lākou. Ma ka hāʻawi ʻana i kāu mea aloha i kahi palekana noʻonoʻo e kūkākūkā ai i kā lākou mau ʻike, ʻoi aku paha ko lākou makemake e wehe e pili ana i ia mea i ka wā e hiki mai ana.
3. E hoʻokaʻawale me ke aloha. ʻO ka hoʻoikaika ʻana i ka hoʻopaʻapaʻa ʻana me kahi mea e hoʻohana nui ana i ka pūnaewele a me ka ʻenehana, ʻaʻole ia e kōkua i kekahi o ʻolua. He pilikia koʻikoʻi ko kāu mea aloha a ʻaʻohe ou mana e kāohi a hoʻōla paha, a ʻaʻole lākou e loaʻa ke kōkua a hiki i ko lākou makemake. ʻOiai ʻoe e aloha i kekahi, ʻaʻole hiki iā ʻoe ke koi i kēia kaʻina hana i kekahi kanaka. ʻO ke kaʻawale ʻana me ke aloha, ʻo ia hoʻi ke ʻae piha nei mākou i ko mākou mana ʻole ma luna o ke kūlana neurological e hoʻokele ana i ka noʻonoʻo a me ka hana hoʻopili o kā mākou mea aloha, ʻoiai i ka manawa like e mālama ana i ke aloha maoli iā lākou a me ke aloha no kā lākou mau hakakā.
4. E ho'ōki i ka ho'ā ʻana. ʻO ka mea kupanaha, i ka manawa like e paio ana ka poʻe, e kūkākūkā ana me ka hoʻohilahila ʻana paha i kahi mea hoʻohana pūnaewele a me ka ʻenehana, pinepine lākou (me ka ʻike ʻole paha) e kākoʻo ana i ka ʻona ma nā ʻano he nui. ʻO nā mea āpau e pale aku ai i kahi mea ʻona mai nā hopena o kā lākou ʻano he mea hiki ke hoʻoikaika, a hiki ke hoʻokomo i nā mea maʻamau e like me ka hāʻawi ʻana i ka meaʻai, ka hale noho, ke kālā, ka launa pū ʻana, ka mālama hale, a me ka uhi ʻana no ka hoʻonaʻauao, ka hana a me nā pilikia kānāwai. ʻO ke kōkua ʻana i kahi mea hoʻohana pūnaewele a me ka ʻenehana e mālama i kahi ʻano maʻamau e kōkua ana iā lākou e hoʻomau i ka hana luku. ʻOiai ʻaʻole hiki iā ʻoe ke hoʻololi iā lākou, hiki iā ʻoe ke hana i nā hoʻololi nou iho. Hiki iā ʻoe ke hoʻololi i kou ikehu mai nā ʻano hiki ke hoʻoikaika a i ka hoʻokō ʻana i kāu mau pono ponoʻī.
5. Mālama iā ʻoe iho. Inā paha e ho'ōki ana kāu mea aloha i ka hoʻohana ʻana i ka pūnaewele a me ka ʻenehana me ka hoʻopili ʻana, pono ʻoe e loaʻa i kahi ola olakino a hauʻoli. Ua ʻike mākou ʻaʻohe kūlana i manaʻolana ʻole ʻia a hiki iā mākou ke loaʻa ka ʻoluʻolu, a me ka hauʻoli hoʻi, inā paha e hoʻohana mau ana ka mea hoʻopili a i ʻole. Ke ʻae ʻoe ʻaʻohe ou mana ma luna o kā lākou hana pūnaewele a me ka ʻenehana, hiki iā ʻoe ke hoʻomaka e nānā i ka mea hiki iā ʻoe ke hana e mālama iā ʻoe iho. Me ke kōkua o nā poʻe ʻē aʻe i noho ma kou wahi, hiki iā ʻoe ke aʻo e hoʻonohonoho i nā palena olakino a pili iā lākou.
   
   

Manaʻo no ka maʻi ʻohana a me ka hilinaʻi like ʻana

Ua wehewehe pinepine ʻia ka maʻi ʻona he "maʻi ʻohana," ʻo ia hoʻi, ʻaʻole ʻo ka mea maʻi wale nō ka mea e ʻeha nei i nā pilikia o ka maʻi ʻona a lawe i nā ʻano hana pono ʻole. ʻO ka poʻe kokoke loa i ka mea maʻi ʻona hana e ʻeha nei i ka nui o kēia mau hopena, ʻoiai ma nā ʻano like ʻole.

ʻO ke ʻano hilinaʻi like ʻole he mea ia e hoʻopilikia nui ai i nā pono o haʻi i kahi pae maikaʻi ʻole, a ulu pinepine ia i loko o kahi pilina me kahi mea i loaʻa i kahi maʻi ʻona. Hoʻopili pinepine ka poʻe hilinaʻi like ʻole i nā pilikia a pale i kā lākou poʻe aloha mai nā hopena o kā lākou ʻano, e lilo ana i mea pili loa i ka hoʻomalu ʻana a me ka hoʻoponopono ʻana i ke kanaka a me ka lanakila ʻana i ko lākou aloha a me ka ʻae ʻia.

I mea e ho'ōla ai mai nā hopena luku o ka hoʻopili ʻana o ka mea aloha i ka pūnaewele a me ka ʻenehana, pono mākou e kau i ka mea nui ma luna o kā mākou mau pono ponoʻī. Paipai mākou i ka hoʻohana ʻana i nā palapala, nā pilina a me nā ʻōlelo aʻoaʻo e alakaʻi ana i ka poʻe i hoʻopilikia ʻia ma ke ala o ka ulu ʻana a me ka ho'ōla ʻana.

Nā kumuwaiwai hou aʻe

Aia nā hui like ʻana e kōkua paha i ka ʻohana a me nā hoaaloha o ka poʻe i hoʻohana i ka pūnaewele a me ka ʻenehana. Hiki iā lākou ke hāʻawi i nā alakaʻi maopopo e pili ana i ka hana ʻana me ka hoʻohana like ʻana, ma ka ho'ōla ʻana mai kona hopena, a pehea e kūkulu ai i kahi hui hoʻōla. 

• ʻIkepili-Anon he hui hoʻolaʻa no nā hoaaloha a me nā ʻohana o nā mea hoʻohana pūnaewele a me ka ʻenehana.
• ʻAl-Anon. Ua kū ka hui ʻo Al-Anon mai ka makahiki 1939 no ka ʻohana a me nā hoaaloha o ka poʻe ʻona lama. Ma ke ʻano he hui kahiko loa a nui ka poʻe i hele mai no ka ʻohana a me nā hoaaloha o ka poʻe ʻona, he ākea a hohonu hoʻi ka ʻike o kona mau lālā e kaʻana like ai i ka noho ʻana me nā mea ʻona a me ka ho'ōla ʻana mai nā ʻano hana ʻole.
• Nar-Anon. Ua kū ka pilina Nar-Anon mai ka makahiki 1968 no ka ʻohana a me nā hoaaloha o ka poʻe e ʻeha nei i ka maʻi ʻona.
• CoDA. Ua kū ʻo Co-Dependents Anonymous mai ka makahiki 1986 a he hui ia o nā kāne a me nā wahine nona ka pahuhopu maʻamau e hoʻomohala i nā pilina olakino.
• S-Anon. He hui honua nā S-Anon International Family Groups o nā ʻohana a me nā hoaaloha o ka poʻe i hoʻopilikia ʻia i ka moekolohe.
• COSA. He papahana hoʻōla ʻumikūmālua ʻanuʻu ʻo COSA no ka poʻe i hoʻopilikia ʻia ko lākou ola e ka moekolohe hoʻopiopio.

Ua hōʻano hou ʻia ka ʻaoʻao ma ʻApelila 6, 2025